مجموعة مؤلفين ( مترجم : عبد الحسين بينش )
80
مع الركب الحسيني ( با كاروان حسينى ) ( فارسي )
سيد بن طاووس گفته است : « امام حسين عليه السلام روز سه شنبه ، سه روز گذشته از ذى حجه از مكه بيرون آمده بود » . « 1 » سبط ابن جوزى در تذكرة الخواص گفته است : « حسين عليه السلام ، در روز هفتم ذى حجه سال شصت از مكه بيرون آمد . . . » « 2 » پوشيده نماند كه سخن درست و قطعى همان قول مشهور است . زيرا در نامه ارسالى آن حضرت براى اهل كوفه نيز آمده است : « . . . من در روز سهشنبه هشت روز گذشته از ذى حجه ، روز ترويه ، به سوى شما حركت كردم . . . » « 3 » ابن كثير در تاريخ خويش به نقل از زبير بن به كار از محمد بن ضحاك نقل مىكند كه حسين عليه السلام هنگام بيرون آمدن از مكه به سوى كوفه ، بر در مسجد الحرام گذر كرد و گفت : لا ذعرت السوام فى فَلق الصبح * مغيراً ولا دُعيت يَزيدا يوم أعطى مخافة الموت ضيما * والمنايا يرصدننى أن أحيدا « 4 »
--> ( 1 ) - اللهوف ، ص 124 . ( 2 ) - تذكرة الخواص ، ص 217 . ( 3 ) - تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 301 . ( 4 ) - البدايه والنهايه ، ج 8 ، ص 167 ؛ شرح الاخبار ، ج 3 ، ص 144 ؛ تاريخ دمشق ، ج 14 ، ص 204 ؛ ولى مفاد يك روايت ديگر به نقل از ابوسعيد مقبرى ( يا منقرى ) حاكى از آن است كه امام عليه السلام در مدينه منوره و هنگام ورود به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله به اين دو بيت مثل زد . ابوسعيد گويد : « به خدا سوگند حسين را ديدم كه ميان دو مرد راه مىرفت و يك بار به اين و بار ديگر به آن تكيه مىداد تا آن كه به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شد ؛ و در آن حال شعرى را زمزمه مىكرد كه من دانستم او اندكى بيش درنگ نمىكند و بيرون مىرود ؛ و مدتى نگذشت كه بيرون رفت تا به مكّه رسيد . . . » . ( مختصر تاريخ دمشق ، ج 7 ، ص 136 ) . بايد گفت منعى ندارد كه امام عليه السلام در دو جا به اين دو بيت مثل زده باشد ، چنان كه قاضى نعمان مصرى نيز پس از شرح مفردات دو بيت به اين موضوع اشاره كرده است ؛ آنجا كه مىگويد : « السوام : حيوان چرنده ، و بيشتر به ويژه بر شتر اطلاق مىشود . سائمه : حيوان علفچر است هنگام دوام يافتن چرايش و در اين صورت آن را چرنده گويند و چوپانان آن را مىچرانند . در روايت ديگرى آمده است :